‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard’
Eerste Kamer:
OPNL stelt de regio centraal bij de Algemene Politieke Beschouwingen
Op dinsdag 6 oktober vonden in de Eerste Kamer de Algemene Politieke Beschouwingen plaats. De senatoren bespraken met de minister-president de hoofdlijnen van het regeringsbeleid voor het komende jaar. Senator Auke van der Goot (OPNL) heeft in zijn inbreng het kabinet gecomplimenteerd met het voorstel voor de Wet toekomstbestendige financiering mbo, waarin OPNL de kern terugleest van Elke regio telt! In nieuwe wetgeving zouden regionale omstandigheden op soortgelijke wijze vertaald moeten worden. Als kritische noot stond Van der Goot stil bij de mijnbouwactiviteiten en het hersteltraject daarvan. Dat is meer dan Groningen en Zuid-Limburg.
Mijnbouwactiviteiten: ook gas- en zoutwinning
Auke van der Goot (OPNL) heeft benadrukt dat inwoners – maar ook decentrale overheden – vooraf moeten kunnen rekenen op vermijding van schade en een goed functionerend stelsel van schadevergoeding en herstel, als tot winning van gas, zout of andere delfstoffen besloten wordt. De ervaringen in bijvoorbeeld Zuid-Limburg met I3ML (het schadeloket voor de bewoners met schade aan huizen), de plannen voor uitbreiding zoutwinning in de Waddenzee bij Harlingen en voor gaswinning in een middelgroot gasveld, dat voor een deel gelegen is in het kwetsbare veenweidegebied in het midden van de provincie Fryslân – laten zien hoe de ervaringen met de gebrekkige schadeafhandeling in Groningen en Limburg het vertrouwen in het Rijk hebben aangetast.
Juist daarom waren de ervaringen met de zoutwinning bij Harlingen, waar in 2019 afspraken waren gemaakt tussen inwoners, de gemeente Harlingen en de provincie Fryslân met de zoutwinningsmaatschappij Frisia zo belangrijk voor herstel van vertrouwen in de regio: toepassing van een Early Warning System met hand aan de kraan én toepassing van omgekeerde bewijslast. Sinds 2019 financierde het Rijk dit samenwerkingsverband als proefondervindelijke ontwikkeling van een lokaal gebiedsproces. Deze zomer kwam het Rijk met een ontwerpbesluit voor uitbreiding van die zoutwinning, zonder eerst met diezelfde betrokkenen om tafel te gaan. Die houding van het Rijk ondergraaft het vertrouwen en, zoals ieder weet, vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Van der Goot vroeg om die reden premier Jetten om daar in het debat nader op te reflecteren.
Regiobelangen in nieuwe wetgeving
Sinds 2023 hebben opeenvolgende kabinetten het standpunt ingenomen te willen komen tot een herijkte beleids- en investeringslogica. Daarin kondigde het Rijk aan dat het kabinet uitdrukkelijk zich wil inzetten op het versterken van de brede welvaart in alle regio’s. In het voorstel voor de Wet toekomstbestendige financiering mbo wordt bij de mbo-scholen nadrukkelijk rekening gehouden met die regionale verschillen. Doel daarvan is dat mbo-instellingen ook in regio’s met dalende studentenaantallen, zoals Zeeland, een breed scala aan opleidingen kunnen blijven aanbieden. Immers, voor mbo-leerlingen in krimpgebieden buiten de Randstad is dat cruciaal. OPNL heeft het kabinet gevraagd een dergelijke lijn door te zetten in toekomstige wetgeving, zodat regionale omstandigheden al in een vroeg stadium bij de voorbereiding van wetgeving worden betrokken. De minister-president heeft toegezegd om jaarlijks bij de Voorjaarsnota over dit thema een brief bij te voegen.
Oktober 2026