Verslag Eerste-Kamerfractie OPNL maart / april / mei 2026
De OPNL-fractie in de Eerste Kamer is de afgelopen drie maanden bezig geweest met zowel het stellen van schriftelijke vragen, als het deelnemen aan plenaire debatten. Een verbindend element hierbij vormde het thema ‘Elke regio telt!’, waarover een uiteindelijk een breed ondersteunde motie is aangenomen.
Net als in de vorige verslagperiode werd voor het werk in de Eerste Kamer waardevolle input gegeven door de leden van de Steunfractie OPNL, d.w.z. de provinciale Statenleden van de regionale partijen die zijn aangesloten bij OPNL Zij vinden het belangrijk dat de gemeenten in de regio over voldoende middelen beschikken via het Gemeentefonds. Zij benadrukken dat de regio’s buiten de Randstad niet worden vergeten bij de verdelingen van middelen en het handhaven van basisvoorzieningen die nodig zijn voor de leefbaarheid en brede welvaart in deze regio’s. Ook vragen zij aandacht voor de gevolgen van mijnbouwschade, zoals gaswinning in de drie noordelijke provincies en de naweeën van mijnbouw in Zuid-Limburg.
07-04-2026
Regeringsverklaring
Tijdens het debat over de regeringsverklaring heeft OPNL aandacht gevraagd voor de vraag hoe het nieuwe kabinet recht doet aan regio’s buiten de Randstad. Daarbij stond het rapport Elke regio telt! centraal.
Samen met de CDA-fractie diende OPNL een motie in die het kabinet oproept om voortaan in iedere Voorjaarsnota inzichtelijk te maken wat het beleid betekent voor regio’s buiten de economische kerngebieden. Daarmee wordt zichtbaar welke middelen naar deze regio’s gaan en wat daarvan de effecten zijn op de brede welvaart.
De motie kreeg brede steun in de Eerste Kamer en werd aangenomen. Daarmee laat de Eerste Kamer aan het kabinet weten dat de zogenoemde regioparagraaf de komende jaren een vast onderdeel blijft van de Voorjaarsnota. Een belangrijke stap om te voorkomen dat regionale belangen tussen de Haagse beleidslijnen verdwijnen.
14-04-2026
Inflatiecorrectie gemeentefonds
OPNL heeft de Staatssecretaris van Financiën gevraagd hoe gemeenten beter kunnen worden beschermd tegen te lage inflatieramingen. Er is sprake van te lage inflatieramingen wanneer de inflatie hoger uitvalt dan vooraf werd verwacht. Dan stijgen de kosten voor gemeenten fors, terwijl de compensatie vanuit het gemeentefonds achterblijft.
Dat is geen theoretisch probleem. Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten kan het om miljarden euro’s gaan. Gemeenten worden daardoor geconfronteerd met financiële tekorten die uiteindelijk kunnen leiden tot bezuinigingen op voorzieningen voor inwoners.
Met een eerder door OPNL ingediende en breed gesteunde motie heeft de Eerste Kamer de regering gevraagd te onderzoeken hoe deze verschillen achteraf kunnen worden gecorrigeerd, bijvoorbeeld via nacalculatie. De nieuwe vragen zijn bedoeld om zicht te krijgen op de voortgang van die toezegging.
12-05-2026
Mijnbouwschade
Samen met meerdere fracties heeft OPNL schriftelijke vervolgvragen gesteld over de afhandeling van mijnbouwschade. Daarbij gaat het niet alleen om Groningen, maar ook om Limburg, Drenthe en Fryslân.
Juist in deze regio’s leven zorgen over bodemdaling, schade aan woningen en de vraag of bewoners voldoende worden beschermd. Sinds de sluiting van het Groningenveld is Fryslân bovendien een van de belangrijkste gaswinningsprovincies geworden. Ook in Drenthe spelen actuele discussies over schade als gevolg van activiteiten in de diepe ondergrond. Daarbij is met de komst van Mens Milieu en Mijnbouw Limburg (I3ML) nu ook in Limburg een centraal loket waar inwoners van de tien voormalige mijnbouwgemeenten terechtkunnen met meldingen van schade aan hun woning door mijnbouw.
Voor OPNL staat voorop dat inwoners moeten kunnen rekenen op een rechtvaardige, begrijpelijke en betrouwbare schadeafhandeling, ongeacht in welke provincie zij wonen. Mede op advies van steunfractieleden uit Groningen, Fryslân, Drenthe en Limburg blijft de fractie dit onderwerp nadrukkelijk op de politieke agenda zetten.
De vragen richten zich onder meer op de verschillen tussen regionale schadeafhandelingsregelingen, de beoordeling van causaliteit en de langetermijngevolgen van bodemdaling. Ook heeft OPNL gevraagd om een onafhankelijke evaluatie van het huidige stelsel.
12-05-2026
Voorjaarsnota
Bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2026 heeft OPNL opnieuw aandacht gevraagd voor de effecten van rijksbeleid op regio’s buiten de economische kerngebieden.
Dankzij een eerdere OPNL-motie bevat de Voorjaarsnota inmiddels standaard een regioparagraaf. OPNL vindt echter dat het kabinet verder moet kijken dan afzonderlijke beleidsterreinen. Landelijke bezuinigingen hebben in veel regio’s namelijk een extra groot effect. Waar in stedelijke gebieden vaak alternatieven beschikbaar zijn, kan in kleinere gemeenten de laatste busverbinding verdwijnen, een politiepost sluiten of een geldautomaat verdwijnen. Dat raakt direct aan de leefbaarheid en brede welvaart.
Daarnaast heeft OPNL aandacht gevraagd voor de gevolgen van stijgende brandstofprijzen in de grensregio’s. Door lagere accijnzen in België en Duitsland steken steeds meer Nederlanders de grens over om te tanken. Vooral ondernemers met tankstations in grensgebieden ondervinden daarvan de financiële gevolgen. Daarom heeft OPNL de minister gevraagd een grenseffectentoets uit te voeren, zodat de gevolgen van nationaal beleid voor grensregio’s structureel worden meegewogen.
Auke van der Goot
Senator en fractievoorzitter OPNL | Lid Benelux Parlement
E auke.vandergoot@eerstekamer.nl